Sau hơn 2 tuần bận rộn, fancom bây giờ mới viết được bài này (chậm có … 7 ngày). Fancom sẽ cập nhật blog thường xuyên hơn và không để bị gián đoạn. Bài tiếp theo fancom sẽ viết về các cầu thủ ngoại tại V-League. Ngoài ra, từ bây giờ các bạn có thể vào blog bằng địa chỉ http://baobongda.tk/ và forum của bongdavietnam.org bằng http://bongdavietnam.org/forum/ hoặc http://bongdavietnam.tk.

Tuần trước, ngày 28/1, trong lúc Việt Nam đang đón Tết Kỷ Sửu, các đội bóng Đông Nam Á khác đã thi đấu lượt thứ 2 vòng loại Asian Cup 2011. Xin lưu ý là trong vòng loại này, chỉ có Việt Nam, Thái Lan, Singapore, Malaysia, và Indonesia của ĐNA được tham dự. Các đội khác là Lào, Campuchia, Myanmar, Đông Timor, Brunei, và Philippines phải tham dự 2008, 2010 AFC Challenge Cup để cùng các đội bóng yếu (dựa trên kết quả thi đấu Asian Cup 2007) khác thi đấu chọn ra duy nhất 2 đội vô địch tham gia vào vòng chung kết Asian Cup 2011. Sau lượt này, Thái Lan và Indonesia là 2 đội có khả năng đi tiếp cao nhất trong số 5 đội ĐNA.

Indonesia

Indonesia nằm trong bảng B cùng với Oman, Úc, và Kuwait. Ít ai ngờ được sau 2 lượt đầu gặp Oman trên sân khách và Australia tại Jakarta, Indo lại có được tới 2 điểm. Đây thực sự là một sự tiến bộ khá bất ngờ đối với Indonesia, nhất là so với các đội ngoài khu vực. Còn nhớ tháng 11 năm 2007, Indonesia đã thua Syria trong vòng 1 vòng loại WC 2010 với tỉ số kinh hoàng 1-4 sân nhà và 1-7 sân khách. Lần này, họ đã kiếm được một trận hòa với Oman ngay tại Muscat. 2 ngày trước trận đấu, Oman vô địch Gulf Cup 2009 sau khi thắng Saudi Arabia 6-5 trên chấm 11m. Rất đáng tiếc fancom không thể tìm thấy video nào về trận đấu để chúng ta có cái nhìn rõ hơn về khả năng (phòng thủ) của Indo.

Phía trên là trận Indo gặp Úc ngày 28/1. Đội hình của Australia trong trận này bao gồm 100% các cầu thủ đang thi đấu tại A-League. Tất cả các cầu thủ, trừ Craig Moore và Archie Thompson, đều không có kinh nghiệm thi đấu quốc tế. Craig Moore từng chơi tại Newcastle Utd, Rangers, và Monchengladbach và thi đấu cho tuyển 41 lần. Trong khi đó Archie Thompson có chơi cho Lierse (Bỉ), PSV và khoác áo đội tuyển quốc gia 31 lần. Tuy vậy, mặt bằng A-League cao hơn nhiều so với hầu hết các giải vô địch quốc gia khác tại châu Á. Thế nên, việc Indonesia cầm hòa được Úc với một thế trận cân bằng là điều hết sức đáng khen ngợi. Hy vọng họ sẽ kiếm được đủ điểm để lọt vào vòng chung kết.

Malaysia

Malaysia nằm ở bảng C với Uzbekistan và UAE. Ngay khi nhìn vào, chúng ta cũng có thể thấy quá khó cho Mã Lai để đi tiếp, dù trong bảng có tới 2 đội được chọn. Họ đã thua chính Uzbekistan 5-0 ngay tại Kuala Lumpur trong Asian Cup 2007 và luôn tan tác trước các đội ngoài khu vực trong những năm trở lại đây. Ngày 21/1, Malaysia lại thúc thủ 5-0 trước UAE trên sân nhà (video trên) và sau trận này, HLV Sathianathan đã bị cách chức dù mới kéo dài hợp đồng 1 năm sau AFF Cup 2008. Nếu Mã Lai có kết thúc vòng loại với 20 bàn thua, ghi được 0 bàn, và không được điểm nào thì cũng sẽ không có gì bất ngờ.

Singapore và Thái Lan

Khá thú vị khi 2 đối thủ kị dơ của nhau trong ĐNA nằm cùng bảng E với Iran và Jordan. Ở lượt đầu, trong khi Thái Lan thi đấu rất tốt trên sân của Jordan thì Singapore thua tan tác 6-0 trước Iran.

Trận thua Iran 6-0 cho thấy khoảng cách khá lớn giữa họ và các đội bóng mạnh tại châu Á, nhất là khi thi đấu trên sân khách. Ngoài ra, việc thiếu vắng Shi Jiayi và nhất là Duric, một trong những tiền đạo hay nhất của ĐNA bây giờ, đã ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả thi đấu của Singapore gần đây. Thái Lan cho thấy họ vẫn xứng đáng là số 1 ĐNA trong lối chơi tấn công rất khó chịu. Jordan cực kì may mắn mới có được một trận hòa khổ sở.

Ở lượt thứ 2 ngày mùng 3 Tết, Thái Lan đã xuất sắc cầm hòa Iran 0-0 tại Bangkok và Singapore cũng có chiến thắng đầu tay trước Jordan trên sân nhà.

Cũng giống như Australia, Iran không cho gọi về các cầu thủ đang thi đấu ở châu Âu bao gồm Masoud Shojaei, Javad Nekounam (cùng của Osasuna), Hashemia (Bochum), Shapourzardeh (Frankfurt), và Parvin (Streda - Serbia). Dẫu sao, chúng ta cũng có thể thấy Thái Lan thi đấu ngang ngửa với các cầu thủ tốt nhất tại giải nội địa Iran. Cùng với Indo, Thái Lan là điểm sáng nhất của bóng đá ĐNA sau 2 lượt đầu tiên.

Có một điểm đáng chú ý về Thái Lan là các chân sút của họ dứt điểm khá kém. Trước 2 hàng phòng ngự và thủ môn cao to của Iran và Jordan, Thái Lan không thể ghi được bàn từ … mọi tư thế. Xem lại video trận gặp Iran, fancom cũng phải tiếc cho Thái Lan khi Suchao Nutnum hay Terasil Dangda đối mặt với thủ môn mà không thắng. Như vậy, lần sau gặp Thái Lan, nếu chúng ta có hàng tứ vệ như vừa rồi và một thủ môn bắt bóng bổng tốt hơn Hồng Sơn, việc không để thủng lưới là không khó.

Việt Nam

Việt Nam sau trận thua 6-1 trước Trung Quốc gặp khá nhiều bất lợi. Các thông tin về trận này các bạn có thể xem ở những bài trước. Vào tháng 11, chúng ta sẽ gặp đối thủ trực tiếp Syria tới 2 trận đi và về. Nếu dành được 3 điểm sau 2 trận này, cơ hội của Việt Nam vẫn sẽ rộng mở. Lúc đó, dù chỉ có 6 điểm sau 4 trận so với 9 điểm của Syria và Trung Quốc, chúng ta vẫn còn trận tái đấu với TQ trên sân nhà và gặp đội yếu nhất bảng Li Băng trên sân khách. Trận ngày 28/1, Li Băng thua Syria 2-0 tại Saida (Li Băng).

Hôm nay lướt qua ttvnol thấy các bác trên đấy cãi nhau rất to về chuyện Riedl dẫn dắt tuyển Việt Nam có hay không có làm ảnh hưởng tới xếp hạng của Việt Nam trên bảng xếp hạng Fifa. Fancom sẽ không tham gia và đánh giá ai đúng ai sai, nhưng fancom muốn làm rõ vấn đề bảng xếp hạng để mọi người hiểu thêm và giải thích Việt Nam nhảy lên xuống như thế nào trong bảng này.

Sơ Lược

Đầu tiên, bảng xếp hạng Fifa hiện nay là bảng mới, được áp dụng từ ngày 12 tháng 7 năm 2006. Bảng mới có cách tính đơn giản hơn, và tính cả kết quả của 4 năm trước, kể từ ngày được tính. Điều này có thể lí giải tại sao nhiều khi chúng ta không đá trận nào mà trong tháng đấy lại nhẩy cả mấy chục bậc. Các kết quả này là kết quả các trận đấu chính thức của tuyển quốc gia được Fifa công nhận (International “A” Matches).

Vậy thế nào là một trận đấu chính thức? Một trận đấu chính thức là trận thi đấu giữa tuyển quốc gia của cả hai phía. Trận đấu này phải được thông báo với Fifa ít nhất là 14 ngày trước khi diễn ra. Ngoài ra, nó còn phải được cả hai bên công nhận là thuộc loại A. Như vậy, các trận đấu thuộc khuôn khổ SEA Games hay vòng loại Olympic không nằm trong nhóm này vì là các trận của tuyển U23. Trận Việt Nam gặp Olympic Trung Quốc hay Brazil cũng vậy vì đối thủ không phải là đội tuyển quốc gia.

Cách Tính Điểm Xếp Hạng FIFA

Cách tính điểm trên bảng xếp hạng Fifa phụ thuộc vào năm yếu tố: Kết quả Trận Đấu, Tính Chất Trận Đấu, Thực Lực Đối Phương, Thực Lực Vùng Miền, và thời điểm diễn ra.

Kết Quả Trận Đấu được chia ra làm ba loại: Thắng, Hòa, hoặc Thua. Thắng được 3 điểm kết quả, Hòa được 1 điểm, Thua được 0 điểm. Nếu thắng nhờ penalty sau khi đá hiệp phụ, đội thắng được 2 điểm, đội thua được 1 điểm.

Tính Chất Trận Đấu được chia làm bốn loại: Giao Hữu, Vòng Loại WC hoặc Lục Địa, Vòng Chung Kết Lục Địa và Giải Confederation Cup, và Vòng Chung Kết World Cup. Bất kì trận đấu chính thức nào không thuộc diện ba loại cuối thì được liệt vào dạng Giao Hữu. Như vậy, tất cả các trận trong AFF Cup của Việt Nam đều thuộc loại Giao Hữu. Đây là một thiệt thòi lớn cho chúng ta vì mỗi loại trận đấu được cho điểm hệ số khác nhau. Loại Giao Hữu được cho hệ số x1, trong khi đó, ba loại còn lại được cho hệ số x2.5, x3, và x4 theo thứ tự.

Hệ số Thực Lực Đối Phương được tính dựa trên xếp hạng của đối phương vào thời điểm tính. Cách tính hệ số này như sau:

Hệ Số Thực Lực Đối Phương = (200 – xếp hạng của đối phương)/100

Đội xếp hạng 1 có hệ số mặc định là 2 và các đội từ 150 trở xuống có hệ số mặc định là 0.5. Ví dụ trận Việt Nam gặp Kazakhstan trong King Cup (Thái Lan) năm 2006, Hệ Số Thực Lực Đối Phương của Kazakstan là (200 – 133)/100 = 0.67. 133 là xếp hạng của Kazakstan tính đến ngày 14.1.09. Như vậy, khi tính điểm xếp hạng trong năm cho Việt Nam trong trận đấu này, chúng ta sẽ nhân điểm kết quả và các hệ số khác với hệ số này là 0.67.

Hệ Số Thực Lực Vùng Miền được tính khá đơn giản. Sáu liên đoàn bóng đá lục địa trên thế giới được gắn một hệ số Thực Lực Vùng Miền. UEFA có hệ số 1, CONMEBOL (Nam Mỹ) có hệ số 0.98, trong khi bốn liên đoàn còn lại bao gồm CONCACAF (Bắc Mỹ), AFC, CAF (Châu Phi), và OFC (Châu Đại Dương) có hệ số 0.85. Để tính Hệ Số Thực Lực Vùng Miền cho một trận đấu của hai đội thuộc hai liên đoàn châu lục khác nhau, Fifa dùng công thức:

Hệ Số Thực Lực = (Hệ Số Thực Lực đội 1 + Hệ Số Thực Lực đội 2)/2

Ví dụ trận Việt Nam – Kazakhstan ở trên, Việt Nam thuộc AFC còn Kazakhstan thuộc UEFA. Như vậy, Hệ Số Thực Lực áp dụng cho trận đấu là (0.85 + 1)/2 = 0.93.

Thời điểm diễn ra trận đấu cũng được tính hệ số với hệ số càng cao cho trận đấu càng gần ngày tính. Một quốc gia sẽ không được tính điểm cho một năm nếu cả năm đó họ không thi đấu đủ 5 trận quốc tế chính thức. Hệ số cho các trận trong vòng 12 tháng kể từ ngày tính là x1. Hệ số cho các trận trong khoảng giữa của 12-24 tháng trước kể từ ngày tính là x0.5. Hệ số cho khoảng 24-36 tháng là x0.3 và hệ số cho khoảng 36-48 tháng là x0.2. Các trận đấu trước đấy quá 48 tháng sẽ không có hệ số nên sẽ có 0 điểm.

Sau đó, Điểm Xếp Hạng Trong Năm cho một trận được tính với công thức:

Điểm Xếp Hạng Trong Năm = 100 x Điểm Kết Quả x Hệ Số Tính Chất Trận Đấu x Hệ Số Thực Lực Đối Phương x Hệ Số Thực Lực Vùng Miền.

Lấy trận VN – Kazakhstan làm ví dụ tiếp: Điểm Xếp Hạng Trong Năm của trận đấu đó đối với Việt Nam là: 100 x 3 (VN thắng) x 1 (Giao Hữu) x 0.67 (tính ở trên) x 0.93 (tính ở trên) = 56.10. Ngược lại, vì là hệ số nhân, Việt Nam sẽ không có điểm nào khi thua, dù thua 1-0 hay 10-0.

Tiếp theo, Điểm Xếp Hạng cho cả năm được tính bằng cách lấy trung bình Điểm Xếp Hạng Trong Năm của tất cả các trận trong một năm đó.

Cộng Điểm Xếp Hạng cho cả năm của bốn năm ngay trước thời điểm tính, ta được Điểm Xếp Hạng dùng để sắp xếp các đội trên bảng (Fifa Ranking Points).

Tính Điểm Xếp Hạng FIFA của Việt Nam

Fancom đã tính Điểm Xếp Hạng (Fifa Ranking Points) của Việt Nam cho tới ngày 18.1.09 để các bạn cùng xem. Các trận đấu được tính điểm phải diễn ra trong khoảng 19.1.05 tới 18.1.09. Trong cả năm 2005, Việt Nam không thi đấu bất kì trận quốc tế chính thức nào dẫn tới việc được 0 điểm cho khoảng 19.1.05 tơi 18.1.06.

Các từ viết tắt sau được sử dụng trong bảng:

VL CA: vòng loại cup Châu Á

GH: giao hữu

CA: vòng chung kết cúp Châu Á

Trận	Điểm Kết Quả	Hệ Số Tính Chất Trận	Hệ Số Thực Lực Đối Thủ	Hệ Số Vùng Miền	Hệ Số Năm	Điểm Xếp Hạng Trong Năm
Thái Lan (24.12.06) 1-2	0					0
Kazakhstan (26.12.06) 2-1	3	1 (GH)	0.67	0.93	0.3	56.10
Singapore (28.12.06) 3-2	3	1 (GH)	0.65	0.85	0.3	49.73
Thái Lan (30.12.06) 3-1	0					0
Singapore (13.1.07) 0-0	1	1 (GH)	0.65	0.85	0.3	16.58
Indonesia (15.1.07) 1-1	1	1 (GH)	0.56	0.85	0.3	14.28
Lào (17.1.07) 9-0	3	1 (GH)	0.50	0.85	0.3	38.25
Thái Lan (24.1.07) 0-2	0					0
Thái Lan (28.1.07) 0-0	1	1 (GH)	0.76	0.85	0.5	32.30
Jamaica (24.6.07) 3-0	3	1 (GH)	1.34	0.85	0.5	170.85
Bahrain (30.6.07) 5-3	3	1 (GH)	1.11	0.85	0.5	141.53
UAE (8.7.07) 2-0	3	3 (CA)	0.86	0.85	0.5	328.95
Qatar (12.7.07) 1-1	1	3 (CA)	1.14	0.85	0.5	145.35
Nhật Bản (16.7.07) 1-4	0					0
Iraq (21.7.07) 0-2	0					0
UAE (8.10.07) 0-1	0					0
UAE (28.10.07) 0-5	0					0
Indonesia (11.6.08) 0-1	0					0
Myanmar (1.10.08) 2-3	0					0
Turkmenistan (5.10.08) 2-3	0					0
Singapore (14.10.08) 0-0	1	1 (GH)	0.65	0.85	1	55.25
Bắc Hàn (30.10.08) 0-0	1	1 (GH)	0.84	0.85	1	71.40
Thái Lan (16.11.08) 2-2	1	1 (GH)	0.76	0.85	1	64.60
Thái Lan (6.12.08) 0-2	0					0
Malaysia (8.12.08) 3-2	3	1 (GH)	0.50	0.85	1	127.50
Lào (10.12.08) 4-0	3	1 (GH)	0.50	0.85	1	127.50
Singapore (17.12.08) 0-0	1	1 (GH)	0.65	0.85	1	55.25
Singapore (21.12.08) 1-0	3	1 (GH)	0.65	0.85	1	165.75
Thái Lan (24.12.08) 2-1	3	1 (GH)	0.76	0.85	1	193.80
Thái Lan (28.12.08) 1-1	1	1 (GH)	0.76	0.85	1	64.60
Lebanon (14.1.09) 3-1	3	2.5 (VL CA)	0.55	0.85	1	350.63

Nguồn: Kết quả trận đấu được lấy từ Fifa. Tính toán được thực hiện bởi www.bongdavietnam.org.

Điểm năm 1 (19.1.05-18.1.06): 0

Điểm năm 2 (19.1.06-18.1.07): (0×2 + 56.10 + 49.73 + 16.58 + 14.28 +38.25)/7 = 24.99

Điểm năm 3 (19.1.07-18.1.08): (0×5 + 32.30 + 170.85 + 141.53 + 328.95 + 145.35)/10 = 81.90

Điểm năm 4 (19.1.08-18.1.09): (0×4 + 55.25×2 + 71.40 + 64.60×2 + 127.50×2 + 165.75 + 193.80 + 350.63)/14 = 91.16

Điểm xếp hạng Fifa của Việt Nam tính tới ngày 18.1.09 là: 0 + 24.99 + 81.90 + 91.16 = 198.05

So sánh với điểm hiện tại của Việt Nam được Fifa tính tới ngày 14.1.09 là 182 thì phép tính trên đã đúng. Tại sao cách nhau vài ngày mà lại có hiệu số điểm tới 16? Bởi vì nếu tính từ ngày 14.1.09 thì hai trận đấu với Indonesia (15.1.07) và Lào (17.1.07) sẽ có hệ số năm là 0.5 chứ không phải 0.3 như hiện nay. Ngoài ra, hệ số thực lực đối phương cũng có thay đổi chút ít vì tính toán ngày 14.1 sử dụng bảng xếp hạng của tháng 12.08. Fancom sử dụng bảng xếp hạng tháng 14.1.09.

Hy vọng bài này đã làm sáng tỏ cách tính điểm của Fifa và giúp những ai cần tranh luận có cơ sở.

Nếu bạn muốn comment mà không biết cách, mong bạn qua trang “về cách sử dụng” xem hướng dẫn. Rất đơn giản!

Trong bài có sử dụng tài liệu từ các nguồn sau:

http://www.fifa.com/associations/association=vie/ranking/gender=m/index.html

http://en.wikipedia.org/wiki/FIFA_World_Rankings#Current_calculation_method

http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/lastranking/gender=m/fullranking.html#confederation=0&rank=177&page=3

http://www.englandfootballonline.com/App/AppIntMtchs.html