
Hôm nay lướt qua ttvnol thấy các bác trên đấy cãi nhau rất to về chuyện Riedl dẫn dắt tuyển Việt Nam có hay không có làm ảnh hưởng tới xếp hạng của Việt Nam trên bảng xếp hạng Fifa. Fancom sẽ không tham gia và đánh giá ai đúng ai sai, nhưng fancom muốn làm rõ vấn đề bảng xếp hạng để mọi người hiểu thêm và giải thích Việt Nam nhảy lên xuống như thế nào trong bảng này.
Sơ Lược
Đầu tiên, bảng xếp hạng Fifa hiện nay là bảng mới, được áp dụng từ ngày 12 tháng 7 năm 2006. Bảng mới có cách tính đơn giản hơn, và tính cả kết quả của 4 năm trước, kể từ ngày được tính. Điều này có thể lí giải tại sao nhiều khi chúng ta không đá trận nào mà trong tháng đấy lại nhẩy cả mấy chục bậc. Các kết quả này là kết quả các trận đấu chính thức của tuyển quốc gia được Fifa công nhận (International “A” Matches).
Vậy thế nào là một trận đấu chính thức? Một trận đấu chính thức là trận thi đấu giữa tuyển quốc gia của cả hai phía. Trận đấu này phải được thông báo với Fifa ít nhất là 14 ngày trước khi diễn ra. Ngoài ra, nó còn phải được cả hai bên công nhận là thuộc loại A. Như vậy, các trận đấu thuộc khuôn khổ SEA Games hay vòng loại Olympic không nằm trong nhóm này vì là các trận của tuyển U23. Trận Việt Nam gặp Olympic Trung Quốc hay Brazil cũng vậy vì đối thủ không phải là đội tuyển quốc gia.
Cách Tính Điểm Xếp Hạng FIFA
Cách tính điểm trên bảng xếp hạng Fifa phụ thuộc vào năm yếu tố: Kết quả Trận Đấu, Tính Chất Trận Đấu, Thực Lực Đối Phương, Thực Lực Vùng Miền, và thời điểm diễn ra.
Kết Quả Trận Đấu được chia ra làm ba loại: Thắng, Hòa, hoặc Thua. Thắng được 3 điểm kết quả, Hòa được 1 điểm, Thua được 0 điểm. Nếu thắng nhờ penalty sau khi đá hiệp phụ, đội thắng được 2 điểm, đội thua được 1 điểm.
Tính Chất Trận Đấu được chia làm bốn loại: Giao Hữu, Vòng Loại WC hoặc Lục Địa, Vòng Chung Kết Lục Địa và Giải Confederation Cup, và Vòng Chung Kết World Cup. Bất kì trận đấu chính thức nào không thuộc diện ba loại cuối thì được liệt vào dạng Giao Hữu. Như vậy, tất cả các trận trong AFF Cup của Việt Nam đều thuộc loại Giao Hữu. Đây là một thiệt thòi lớn cho chúng ta vì mỗi loại trận đấu được cho điểm hệ số khác nhau. Loại Giao Hữu được cho hệ số x1, trong khi đó, ba loại còn lại được cho hệ số x2.5, x3, và x4 theo thứ tự.
Hệ số Thực Lực Đối Phương được tính dựa trên xếp hạng của đối phương vào thời điểm tính. Cách tính hệ số này như sau:
Hệ Số Thực Lực Đối Phương = (200 – xếp hạng của đối phương)/100
Đội xếp hạng 1 có hệ số mặc định là 2 và các đội từ 150 trở xuống có hệ số mặc định là 0.5. Ví dụ trận Việt Nam gặp Kazakhstan trong King Cup (Thái Lan) năm 2006, Hệ Số Thực Lực Đối Phương của Kazakstan là (200 – 133)/100 = 0.67. 133 là xếp hạng của Kazakstan tính đến ngày 14.1.09. Như vậy, khi tính điểm xếp hạng trong năm cho Việt Nam trong trận đấu này, chúng ta sẽ nhân điểm kết quả và các hệ số khác với hệ số này là 0.67.
Hệ Số Thực Lực Vùng Miền được tính khá đơn giản. Sáu liên đoàn bóng đá lục địa trên thế giới được gắn một hệ số Thực Lực Vùng Miền. UEFA có hệ số 1, CONMEBOL (Nam Mỹ) có hệ số 0.98, trong khi bốn liên đoàn còn lại bao gồm CONCACAF (Bắc Mỹ), AFC, CAF (Châu Phi), và OFC (Châu Đại Dương) có hệ số 0.85. Để tính Hệ Số Thực Lực Vùng Miền cho một trận đấu của hai đội thuộc hai liên đoàn châu lục khác nhau, Fifa dùng công thức:
Hệ Số Thực Lực = (Hệ Số Thực Lực đội 1 + Hệ Số Thực Lực đội 2)/2
Ví dụ trận Việt Nam – Kazakhstan ở trên, Việt Nam thuộc AFC còn Kazakhstan thuộc UEFA. Như vậy, Hệ Số Thực Lực áp dụng cho trận đấu là (0.85 + 1)/2 = 0.93.
Thời điểm diễn ra trận đấu cũng được tính hệ số với hệ số càng cao cho trận đấu càng gần ngày tính. Một quốc gia sẽ không được tính điểm cho một năm nếu cả năm đó họ không thi đấu đủ 5 trận quốc tế chính thức. Hệ số cho các trận trong vòng 12 tháng kể từ ngày tính là x1. Hệ số cho các trận trong khoảng giữa của 12-24 tháng trước kể từ ngày tính là x0.5. Hệ số cho khoảng 24-36 tháng là x0.3 và hệ số cho khoảng 36-48 tháng là x0.2. Các trận đấu trước đấy quá 48 tháng sẽ không có hệ số nên sẽ có 0 điểm.
Sau đó, Điểm Xếp Hạng Trong Năm cho một trận được tính với công thức:
Điểm Xếp Hạng Trong Năm = 100 x Điểm Kết Quả x Hệ Số Tính Chất Trận Đấu x Hệ Số Thực Lực Đối Phương x Hệ Số Thực Lực Vùng Miền.
Lấy trận VN – Kazakhstan làm ví dụ tiếp: Điểm Xếp Hạng Trong Năm của trận đấu đó đối với Việt Nam là: 100 x 3 (VN thắng) x 1 (Giao Hữu) x 0.67 (tính ở trên) x 0.93 (tính ở trên) = 56.10. Ngược lại, vì là hệ số nhân, Việt Nam sẽ không có điểm nào khi thua, dù thua 1-0 hay 10-0.
Tiếp theo, Điểm Xếp Hạng cho cả năm được tính bằng cách lấy trung bình Điểm Xếp Hạng Trong Năm của tất cả các trận trong một năm đó.
Cộng Điểm Xếp Hạng cho cả năm của bốn năm ngay trước thời điểm tính, ta được Điểm Xếp Hạng dùng để sắp xếp các đội trên bảng (Fifa Ranking Points).
Tính Điểm Xếp Hạng FIFA của Việt Nam
Fancom đã tính Điểm Xếp Hạng (Fifa Ranking Points) của Việt Nam cho tới ngày 18.1.09 để các bạn cùng xem. Các trận đấu được tính điểm phải diễn ra trong khoảng 19.1.05 tới 18.1.09. Trong cả năm 2005, Việt Nam không thi đấu bất kì trận quốc tế chính thức nào dẫn tới việc được 0 điểm cho khoảng 19.1.05 tơi 18.1.06.
Các từ viết tắt sau được sử dụng trong bảng:
VL CA: vòng loại cup Châu Á
GH: giao hữu
CA: vòng chung kết cúp Châu Á
|
Trận |
Điểm Kết Quả |
Hệ Số Tính Chất Trận |
Hệ Số Thực Lực Đối Thủ |
Hệ Số Vùng Miền |
Hệ Số Năm |
Điểm Xếp Hạng Trong Năm |
|
Thái Lan (24.12.06) 1-2 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Kazakhstan (26.12.06) 2-1 |
3 |
1 (GH) |
0.67 |
0.93 |
0.3 |
56.10 |
|
Singapore (28.12.06) 3-2 |
3 |
1 (GH) |
0.65 |
0.85 |
0.3 |
49.73 |
|
Thái Lan (30.12.06) 3-1 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Singapore (13.1.07) 0-0 |
1 |
1 (GH) |
0.65 |
0.85 |
0.3 |
16.58 |
|
Indonesia (15.1.07) 1-1 |
1 |
1 (GH) |
0.56 |
0.85 |
0.3 |
14.28 |
|
Lào (17.1.07) 9-0 |
3 |
1 (GH) |
0.50 |
0.85 |
0.3 |
38.25 |
|
Thái Lan (24.1.07) 0-2 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Thái Lan (28.1.07) 0-0 |
1 |
1 (GH) |
0.76 |
0.85 |
0.5 |
32.30 |
|
Jamaica (24.6.07) 3-0 |
3 |
1 (GH) |
1.34 |
0.85 |
0.5 |
170.85 |
|
Bahrain (30.6.07) 5-3 |
3 |
1 (GH) |
1.11 |
0.85 |
0.5 |
141.53 |
|
UAE (8.7.07) 2-0 |
3 |
3 (CA) |
0.86 |
0.85 |
0.5 |
328.95 |
|
Qatar (12.7.07) 1-1 |
1 |
3 (CA) |
1.14 |
0.85 |
0.5 |
145.35 |
|
Nhật Bản (16.7.07) 1-4 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Iraq (21.7.07) 0-2 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
UAE (8.10.07) 0-1 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
UAE (28.10.07) 0-5 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Indonesia (11.6.08) 0-1 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Myanmar (1.10.08) 2-3 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Turkmenistan (5.10.08) 2-3 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Singapore (14.10.08) 0-0 |
1 |
1 (GH) |
0.65 |
0.85 |
1 |
55.25 |
|
Bắc Hàn (30.10.08) 0-0 |
1 |
1 (GH) |
0.84 |
0.85 |
1 |
71.40
|
|
Thái Lan (16.11.08) 2-2 |
1 |
1 (GH) |
0.76 |
0.85 |
1 |
64.60 |
|
Thái Lan (6.12.08) 0-2 |
0 |
|
|
|
|
0 |
|
Malaysia (8.12.08) 3-2 |
3 |
1 (GH) |
0.50 |
0.85 |
1 |
127.50 |
|
Lào (10.12.08) 4-0 |
3 |
1 (GH) |
0.50 |
0.85 |
1 |
127.50 |
|
Singapore (17.12.08) 0-0 |
1 |
1 (GH) |
0.65 |
0.85 |
1 |
55.25 |
|
Singapore (21.12.08) 1-0 |
3 |
1 (GH) |
0.65 |
0.85 |
1 |
165.75 |
|
Thái Lan (24.12.08) 2-1 |
3 |
1 (GH) |
0.76 |
0.85 |
1 |
193.80 |
|
Thái Lan (28.12.08) 1-1 |
1 |
1 (GH) |
0.76 |
0.85 |
1 |
64.60 |
|
Lebanon (14.1.09) 3-1 |
3 |
2.5 (VL CA) |
0.55 |
0.85 |
1 |
350.63 |
Nguồn: Kết quả trận đấu được lấy từ Fifa. Tính toán được thực hiện bởi www.bongdavietnam.org.
Điểm năm 1 (19.1.05-18.1.06): 0
Điểm năm 2 (19.1.06-18.1.07): (0×2 + 56.10 + 49.73 + 16.58 + 14.28 +38.25)/7 = 24.99
Điểm năm 3 (19.1.07-18.1.08): (0×5 + 32.30 + 170.85 + 141.53 + 328.95 + 145.35)/10 = 81.90
Điểm năm 4 (19.1.08-18.1.09): (0×4 + 55.25×2 + 71.40 + 64.60×2 + 127.50×2 + 165.75 + 193.80 + 350.63)/14 = 91.16
Điểm xếp hạng Fifa của Việt Nam tính tới ngày 18.1.09 là: 0 + 24.99 + 81.90 + 91.16 = 198.05
So sánh với điểm hiện tại của Việt Nam được Fifa tính tới ngày 14.1.09 là 182 thì phép tính trên đã đúng. Tại sao cách nhau vài ngày mà lại có hiệu số điểm tới 16? Bởi vì nếu tính từ ngày 14.1.09 thì hai trận đấu với Indonesia (15.1.07) và Lào (17.1.07) sẽ có hệ số năm là 0.5 chứ không phải 0.3 như hiện nay. Ngoài ra, hệ số thực lực đối phương cũng có thay đổi chút ít vì tính toán ngày 14.1 sử dụng bảng xếp hạng của tháng 12.08. Fancom sử dụng bảng xếp hạng tháng 14.1.09.
Hy vọng bài này đã làm sáng tỏ cách tính điểm của Fifa và giúp những ai cần tranh luận có cơ sở.
Nếu bạn muốn comment mà không biết cách, mong bạn qua trang “về cách sử dụng” xem hướng dẫn. Rất đơn giản!
Trong bài có sử dụng tài liệu từ các nguồn sau:
http://www.fifa.com/associations/association=vie/ranking/gender=m/index.html
http://en.wikipedia.org/wiki/FIFA_World_Rankings#Current_calculation_method
http://www.englandfootballonline.com/App/AppIntMtchs.html







